Instagram Butikleri Şikayet – Cayma Hakkı

I. GİRİŞ

Sosyal medya, günlük yaşamımızın neredeyse her anına nüfuz ederken, alışveriş alışkanlıklarımızı da değiştirmekte gecikmedi. Artık çoğumuz, uygun fiyatlı olması ve tek tek mağaza dolaşma derdinden kurtarması nedeniyle online alışverişi tercih ediyoruz.

Online alışveriş denilince akla ilk gelen bir web sitesi üzerinden alışveriş yapmak iken artık bu online alışverişe imkan sağlayan web siteleri yerini mobil uygulamaları ve sosyal medya platformlarına bırakmaya başladı.

Söz konusu dönüşüm, yararlı olduğu kadar uygulamada tüketicilerin birtakım sorunlarla karşılaşmasına yol açıyor. İşte biz de bu yazımızda, Instagram butikleri özelinde sosyal medya platformları üzerinden yapılan alışverişlerde, tüketicilerin karşılaşabileceği sorunlara karşı hukuki başvuru yollarından söz edeceğiz.

II. INSTAGRAM ALIŞVERİŞİNDE ÜRÜN İADESİ VE CAYMA HAKKI

Instagram butiklerinin incelediğinizde, büyük bir çoğunluğunda, “iade ve değişim yoktur.” gibi bir ibare ile karşılaşılmakta. Ne var ki, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, herhangi bir tüketici işleminde genel kural olarak, tüketicinin ürünü iade etme ve yine belirli durumlarda değişim yapma hakkı olduğunu hüküm altına almıştır. Söz konusu, hak üzerinde, tüketici aleyhine değişiklik yapılamadığı da yine kanun koyucu tarafından özellikle belirtilmiştir. Bu nedenle, aşağıda değinilecek istisnai haller dışında “iade ve değişim yoktur” gibi ibarelere tüketiciler tarafından itibar edilmemesini tavsiye ederiz.

Bu kısa açıklamanın ardından, “peki nedir bu istisnalar ?” dediğinizi duyar gibiyiz, o nedenle hemen istisnaları ve yasal dayanağından doğrudan iletme gereği duyuyoruz.

a) Fiyatı finansal piyasalardaki dalgalanmalara bağlı olarak değişen ve satıcı veya sağlayıcının kontrolünde olmayan mal veya hizmetlere ilişkin sözleşmeler. (euro, dolar vb. döviz ile yapılan alışverişler, örn. yunan adalarına feribot bileti)

b) Tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallara ilişkin sözleşmeler. (doğrudan ebat, renk vb. ürün niteliklerini tüketicinin belirlediği ürünler, örn. üzerinizde isminizin yazılı olduğu bir kalem)

c) Çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek malların teslimine ilişkin sözleşmeler. (gıda ürünlerinin gönderimi, örn. şehir dışından peynir gönderimi)

ç) Tesliminden sonra ambalaj, bant, mühür, paket gibi koruyucu unsurları açılmış olan mallardan; iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayanların teslimine ilişkin sözleşmeler. (kişisel bakım ürünleri, örn. koruyucu bandı çıkarılmış mayo, iç çamaşırı vb. ürünler)

d) Tesliminden sonra başka ürünlerle karışan ve doğası gereği ayrıştırılması mümkün olmayan mallara ilişkin sözleşmeler. (montaj ile veya kimyasal yollarla birleştirilen ürünler)

e) Malın tesliminden sonra ambalaj, bant, mühür, paket gibi koruyucu unsurları açılmış olması halinde maddi ortamda sunulan kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemelerine ilişkin sözleşmeler. (örnek verildiği için ayrıca belirtilmemiştir.)

f) Abonelik sözleşmesi kapsamında sağlananlar dışında, gazete ve dergi gibi süreli yayınların teslimine ilişkin sözleşmeler. (örnek verildiği için ayrıca belirtilmemiştir.)

g) Belirli bir tarihte veya dönemde yapılması gereken, konaklama, eşya taşıma, araba kiralama, yiyecek-içecek tedariki ve eğlence veya dinlenme amacıyla yapılan boş zamanın değerlendirilmesine ilişkin sözleşmeler. (örnek verildiği için ayrıca belirtilmemiştir.)

ğ) Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler veya tüketiciye anında teslim edilen gayrimaddi mallara ilişkin sözleşmeler. (mobil uygulamadan satın aldığınız bir ürüne -oyunda can satın alınması- ilişkin alımlar)

h) Cayma hakkı süresi sona ermeden önce, tüketicinin onayı ile ifasına başlanan hizmetlere ilişkin sözleşmeler.

Yukarıda sayılanlar dışında, elektronik ortamda ve bir elektronik ortam örneği olan Instagram gibi sosyal medya alanında, tüketicinin cayma hakkını kullanması satıcı tarafından engellenememektedir.

III. CAYMA HAKKI SÜRESİ KAÇ GÜNDÜR VE BU HAK NASIL KULLANILIR ?

Online alışverişler, satıcı ve alıcının aynı anda fiziksel varlıklarının bulunmadığı bir satış yerinde gerçekleştiğinden mesafeli satış niteliğini taşımaktadır. Bu nedenle, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un ilgili maddesine bakıldığında, cayma hakkının 14 gün içinde kullanılabileceği hüküm altına alınmıştır. Söz konusu sürenin başlangıç tarihinin, satın alınan ürünün niceliğine göre değiştiğini hatırlatmak isteriz.

Tüketici cayma hakkını, satıcıya yapacağı bir bildirim ile gerçekleştirebilecektir, ne var ki, ispat kolaylığı sağlanması adına bu bildirimin yazılı olarak yapılmasını tavsiye ederiz.

IV. İADE ALMAYAN INSTAGRAM BUTİKLERİNE KARŞI NASIL BİR YASAL BAŞVURU YOLU İZLENMELİ ? 

Tüm bu bilgileri somut olaya uygulayacak olursak, bir Instagram butiğinden alışveriş yaptığınızda, herhangi bir nedenle, ürünü iade etmek istediğinizde, satıcı size sayfasındaki “iade yoktur” ibaresini dayanak gösterip ürünü iade almadığında ne yapabilirsiniz ?

Böyle bir durumda, ürün fiyatına göre, Tüketici Hakem Heyetleri’ne ya da Tüketici Mahkemesi’ne başvurup cayma hakkını usulüne kullandığınızın tespiti ile ürün ve ücret iadesini talep edebilirsiniz.

Bu yazımızın ardından ürün bedelini gönderdiğiniz halde ürünü alıcıya teslim etmeyen Instagram butikleri vb. online alışverişler için suç duyurusunda bulunabilecek durumları da içeren ayrı bir yazı yayınlayacağız, takipte kalın.

Ayrıntılı bilgi ve hukuki danışmanlık için İletişim bölümünden bize ulaşabilirsiniz.