Hyperiser’ın Türkiye Influencer Marketing Q3 2025 Raporu’na göre Instagram’da en çok kullanılan etiketler sıralamasında #reklam, #işbirliği, #ortaklık ve #davet etiketlerinin ardından 5. sırada #reklamdeğiltavsiye etiketi yer alıyor. (Rapora Hyperiser’ın profillerinden ulaşabilirsiniz.)
Bu etiket, çoğunlukla içerik üreticiler tarafından “bu ürünü tanıtmak için bir ücret almadım” veya “bu ürünü kendi bütçemle aldım” demek için kullanılıyor. Ancak bu “iyiniyetli” dil, içerik üreticiler başta olmak üzere bağlı oldukları ajansları ve tanıtımı yapılan markayı ciddi hukuki risklerle karşı karşıya kalmasına neden olabilir.
I. Hukuki Sorun
İçerik üreticiler, ajanslar ve/veya markalar için “reklam” faaliyeti çoğunlukla belirli bir marka veya ürünün geniş kitlelere tanıtımı için tanıtımı yapacak kişiye brief adında bir tür talimat verildiği, bu brief kapsamında içeriğin üretildiği ve nihayetinde tanıtımı yapan kişi veya kuruma ödeme yapıldığı (götürü ya da komisyon şeklinde) veya barter kapsamında ürün gönderildiği ticari faaliyet olarak görülüyor.
Ancak hukuki zeminde, bir faaliyetin reklam faaliyeti için tanıtımı yapan kişinin maddi veya manevi bir menfaat elde etmesi şart değil. Bir ürünün veya bir bütün olarak markanın ticari amaçla tanıtımı ve pazarlamasının yapılması, reklam faaliyeti için yeterli kabul ediliyor. Karşılığında maddi bir menfaat elde edilmiş ise, bu konu vergi hukukunun konusu olarak ayrıca değerlendirilebilir.
Dolayısıyla ister kendi bütçenizle satın almış olun ister hep kullandığınız bir ürünün tavsiyesi olsun, bir mal veya hizmetin tanıtımını yapıyor iseniz, burada #reklam etiketini kullanmanız gerekiyor.
II. İlgili Reklam Kurulu Kararı
2. Reklam Kurulu Kararı ve Şirketlere Etkisi
Reklam Kurulu’nun “reklam değil” şeklindeki ifadelere dair güncel tarihli bir kararı bulunmaktadır. 360 sayılı Bülten’de yer alan 2025/2638 sayılı dosya kapsamında aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir:
Yapılan incelemeler sonucunda; şahsa ait http://www.instagram.com/xxxxxxxx adresli internet sayfasında, “XXX Ambalaj Gıda İnş San. ve Tic. Ltd. Şti.” ünvanlı firmaya ait “XXX Kahve” isimli ürün hakkında, “asıl kahve o, bunlar kahve değil üzgünüm, mekanlara her gittiğim yerde gerçekten bu has kahveyi içmekten gına geldi , lütfen artık Mehmet Efendi alın” şeklinde ifadelere yer verildiği, diğer taraftan “Kurukahve Mehmet Efendi Mahdumları Gıda San. ve Tic. A.Ş.” ünvanlı firmaya ait “Mehmet Efendi” isimli ürün dışındaki kahve ürünlerinin kahve niteliği taşımadığının iddia edildiği, bu ürünleri satan mekanların ve tüketen tüketicilerin küçümsendiği, tüketicilerin doğrudan “Mehmet Efendi” isimli ürüne yönlendirildiği, ayrıca videoda yer alan “reklam değil, sonuna kadar mehmet efendiciyim” şeklindeki ifade ile her ne kadar ticari amaç güdülmediği algısı yaratılmaya çalışılsa da beyanların bütünü değerlendirildiğinde açıkça bir markanın pazarlanarak rakip markaların kötülendiği, bu sebeple Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nin “Karşılaştırmalı Reklamlar” başlıklı “g) Rakiplerin mallarını, hizmetlerini, faaliyetlerini veya diğer özelliklerini kötülememesi veya itibarsızlaştırmaması” ve “Kötüleme” başlıklı; “(1) Reklamlar; hiçbir kişi, kurum veya kuruluşu, ticari ya da mesleki faaliyeti, malı ya da hizmeti, reklamı veya markayı aşağılayamaz, açıkça alay konusu edemez ve benzeri bir biçimde kötüleyemez.” hükümlerine alenen aykırı davranılarak tüketicilerin yanıltıldığı değerlendirilmiş olup, (…) Buna göre, reklam veren XXXXXXXXXX hakkında, 6502 sayılı Kanun’un 63 üncü ve 77/12 nci maddeleri uyarınca anılan reklamları durdurma cezası uygulanmasına karar verilmiştir.
Bu karar, #reklamdeğiltavsiye vb. etiket kullanımlarına dair Reklam Kurulu’nun görüşünü açıkça ortaya koymaktadır. Kararda yer aldığı gibi içeriğin “tavsiye” olarak nitelendirilmesi, ticari amacını ortadan kaldırmamakta olup içeriğin tüketiciye sunumu, ürün yerleştirme şekli bir bütün olarak değerlendirilmektedir.
Bu kapsamda içerik üretici, herhangi bir ücretli işbirliği olmaksızın belirli bir ürünü merkeze alan ve o ürünü rakiplerinden öne çıkaran, övgü içeren ifadeler kullandığında bu faaliyet, bir reklam faaliyeti niteliği kazanacak olup #reklam etiketi uygulanmalıdır.
Ek olarak, eğer tüketicilerin ürüne kolay erişebilmeleri için markanın sosyal medya profili etiketleniyor veya satış noktasına ait websitesi linki paylaşılıyor ise burada da #reklam ve bir affiliate programı varlığında #ortaklık etiketlerinin kullanımı isabetli olacaktır.
III. İçeriklerde Yasal Uyumu Nasıl Sağlayabilirsiniz?
Gerek bireysel olarak içerik üreticilerin gerekse kurumsal bağlamda ajans ve markaların, içerik denetiminde hukuk ekipleri ile çalışması ve hukuki danışmanlık alması yasal uyum için önemli bir adımdır.
Influencer’lara, etik ve yasal etiketleme konusunda net eğitimler verilmelidir. Bu alanda güncel durumda Bakanlıkların da dahil olduğu eğitimlerin yanı sıra reklam derneklerinin eğitimlerinin veya alanında uzman kişilerin eğitimlerinin incelenmesi mümkündür.
İçeriklerde yasal uyumun sağlanması ile hukuki riskler azaltılabileceği gibi kişisel ve/veya kurumsal marka itibarının da korunması sağlanacaktır.
Sonuç
Sosyal medyada içerik üretiminde şeffaflık, dürüstlük ve hedef kitle ile kurulan güven bağı en büyük rekabet avantajınızdır. Ancak #reklamdeğiltavsiye etiketi, her ne kadar yasal uyumu sağlama amacıyla kullanılıyor gibi görünse de kısa vadede yasal denetimden kaçma çabası olarak görülebilir; uzun vadede ise itibarınıza büyük zarar verme potansiyeli taşır ve hukuki sorumlulukla karşılaşmanıza neden olur.
Influencer marketing kampanyalarınızın yasal risk analizini yapmak ve uyum (compliance) süreçlerinizi güçlendirmek için uzman desteği almak isterseniz büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Justa Hukuk 