Sosyal medyada dönem dönem çeşitli trend videolar, akımlar oluyor. Çocukluk fotoğrafınız, bugünkü halinize sarılıyor veya vefat eden sevdiğiniz biriyle kucaklaştığınız bir “anı” yaratıyorsunuz.

Bu paylaşımlar duygusal açıdan etkileyici olduğu kadar sosyal medyada da yüksek etkileşim getiriyor.

Bir durup düşünelim, bu görsellerin akım olmasında sadece kullanıcıları duygusal açıdan iyi hissettirme arzusu mu var yoksa arka planda başka bir amaç olabilir mi?

I. Ücretsiz Değil, Sadece Maliyeti Görünmüyor

“Ücretsiz” AI uygulamaları sizi yanıltmasın. Ödeme yapmasanız bile, size sunulan hizmetin bir karşılığı var.

Bu örnekte, aldığınız hizmet karşılığında siz de herhangi bir yerde yayınlanmamış veya yapay zekanın doğrudan erişemeyeceği fotoğraflarınızı, yüz – biyometrik verilerinizi, duygusal anılarınızı, kişisel bağlantılarınızı sunmuş oluyorsunuz.

Bu veriler, yapay zeka modellerinin eğitimi için altın değerinde. Siz duygusal bir video paylaşırken, bir yerlerde dev bir veri tabanı güçleniyor.

II. Deepfake’in Masum Görünen Yüzü

Bu uygulamaların ürettiği görseller teknik olarak “deepfake” kategorisinde değerlendirilebilir. Dolayısıyla masum bir anı canlandırma videosu, zararsız gibi görünürken aslında bir derin sahte videosu oluşturmuş oluyorsunuz.

Peki nasıl bir tehlike ile karşı karşıya olabilirsiniz?

Olası Risk Senaryoları:

• Yüz verileriniz başka deepfake uygulamalarında kullanılabilir
• Kimlik doğrulama sistemleri kandırılabilir
• Sahte içerikler üretilebilir ve size atfedilebilir
• Vefat etmiş yakınlarınızın imajı suistimal edilebilir

Özellikle “vefat etmiş kişilerin fotoğrafları” söz konusu olduğunda, bu görüntüler, onların veya varsa tüm yasal mirasçıların rızası olmadan dijital olarak “yeniden canlandırılıyor” ve makine öğrenimi için kullanılıyor. Yine yüksek kaliteli görsellerin, gerçeklik yanılgısı nedeniyle çeşitli hak kayıplarına neden olması olası.

Bir diğer konu ise, AI tarafından görsel oluşturma sırasında verdiğiniz izinler. Görsel oluşturmak için fotoğraflarınızı AI veritabanına yüklüyorsunuz ve yapay zeka aracına bu fotoğrafları işleme, düzenleme hakkı veriyorsunuz.

Çoğu yapay zeka aracında görsel oluştururken; yüklediğiniz fotoğrafların kullanım hakkının yanı sıra model eğitimi için veri işleme, üçüncü taraflarla paylaşma ve süresiz saklama gibi birtakım hakları da yapay zeka şirketlerine vermiş oluyorsunuz. Bu durum, kişisel verilerin ihlali başta olmak üzere sahte video üzerinden her derecede hak kayıplarına yol açabilecek hukuki tehlikelere neden olabilir.

III. Peki Nasıl Güvende Kalabilirsiniz?

AI araçları üzerinden nostalji pazarlaması, bir tesadüf veya yapay zeka nimeti değil, iyi bir planlanmış bir strateji.

Ücretsiz ve kolay kullanımıyla öne çıkıyor, sosyal medyada iyi etkileşim getiriyor ve duygusal açıdan kişileri iyi hissettiriyor. Arka planda ise devasa bir veri madenciliği, gerçek olmayan görsellerin üretilmesi ve duygusal manipülasyon riski mevcut.

Güvende kalmak için; sosyal medyada henüz paylaşmadığınız görselleri kullanmayın. Halihazırda sosyal medyada veya internette aleni hale gelmiş görseller için riskin daha düşük olduğu değerlendirilebilir. Ancak henüz aleni olmamış görselleri, yapay zeka araçlarına yüklememeniz veri güvenliği için faydalı olacaktır.

Çocukluk fotoğrafları, çocuğunuzun fotoğrafı, vefat etmiş yakınlarınızın görselleri veya kişisel bilgiler içeren görselleri yapay zeka araçlarıyla paylaşmamaya özen gösterin. Kişisel verilerinizi, kendi görsellerinizi paylaşmak da risk olmakla birlikte bir başkasına ait görsellerin paylaşımında hukuki izin, onay, rıza kavramları belirsiz olur ve deepfake videolarının oluşturulmasına istemeden aracılık etmiş olabilirsiniz.

Sosyal medya akımlarına katılırken dikkatli olun. Evet, vefat etmiş bir yakınınıza veya çocukluğunuza sarılmak duygusal açıdan iyi hissettirebilir ancak veri güvenliğiniz ya da başkalarının veri güvenliği anlık bir iyi hissetme halinden çok daha önemlidir. Herkesin benzer içerikler paylaşması, durumun güvenli olduğu anlamına gelmez.

Henüz ülkemizde ve genel olarak dünyada yapay zeka alanındaki regülasyonlar çok yeni ve yetersiz olduğundan hak kayıplarında yasal çözüm yolları sınırlıdır. Bu sebeple kişilerin kendi güvenliklerinin yine kendileri tarafından sağlanması gerekiyor.

Justa Hukuk olarak yorumumuz:

AI teknolojileri hayatımızı kolaylaştırıyor, bu doğru. Ama her kolaylık, her trend, her viral akımı denemeden önce sorgulamak gerekiyor. Dijital dünyada bir kez paylaştığınız bir verinin geri alınmasının neredeyse imkansız olduğu günümüzde, bugün masum görünen bir paylaşımın yarın karşınıza nasıl çıkacağını öngöremezsiniz.

Bu sebeple yapay zeka araçlarını kullanmaktan, sosyal medya trendlerine katılmaktan tamamen kaçının demiyoruz. Biliyoruz ki, günümüz dünyasında böyle bir tavsiye gerçekçi değil. Ancak teknolojinin bilinçli kullanımı ile riskleri en aza indirmek mümkün.

---

AI uygulamaları, veri güvenliği ve dijital haklarınız konusunda sorularınız varsa büromuza ulaşabilirsiniz.